kan ik nu al worden aangesproken op de EU richtlijn zelf

Een richtlijn zelf is geen wet die voor werkgevers geldt

Nee, in de regel kan een werkgever niet rechtstreeks worden aangesproken op de tekst van richtlijn (EU) 2023/970 zelf. Een EU-richtlijn is geen wet die burgers of bedrijven direct verplichtingen oplegt; ze is een opdracht aan de lidstaat om binnen een bepaalde termijn nationale wetgeving te maken die de inhoud ervan omzet. Zolang die nationale wet er niet is, ontbreekt in Nederland de wettelijke basis waarop een toezichthouder, een rechter of een werknemer een werkgever kan aanspreken op de verplichtingen uit de richtlijn.

Dat betekent niet dat de richtlijn voor werkgevers volledig zonder betekenis is. De inhoud ligt namelijk al vast, en het wetsvoorstel dat de richtlijn in Nederlandse wetgeving moet omzetten — wetsvoorstel 36949 — is in behandeling. Wie nu al weet wat er in grote lijnen aankomt, kan daar bij de inrichting van functie-indeling, beloningsbeleid en vacatureteksten rekening mee houden, zonder dat er al een juridische verplichting bestaat om dat te doen. Voor de vraag wanneer die verplichting wél gaat gelden, is het onderscheid tussen de EU-termijn en de Nederlandse wet van belang: zie vanaf wanneer geldt de wet loontransparantie precies in Nederland en, voor de bredere context van de vertraging, wat betekent het dat Nederland de deadline voor loontransparantie heeft gemist.

Wat artikel 34 en het wetsvoorstel daarover zeggen

Artikel 34 van richtlijn (EU) 2023/970 legt de lidstaten een omzettingstermijn op: de richtlijn moet vertaald worden in nationale wetgeving, die vervolgens voor werkgevers gaat gelden. Dat omzettingswerk gebeurt in Nederland via wetsvoorstel 36949, dat nog in behandeling is bij de Tweede Kamer. Pas als dat wetsvoorstel wet is geworden en in werking treedt, ontstaat er een nationale rechtsgrond waarop werkgevers kunnen worden aangesproken; de vraag of en wanneer dat moment is aangebroken, hangt dus af van de voortgang van dat wetsvoorstel, niet van de richtlijntekst zelf. Zie voor de huidige stand is de wet loontransparantie al ingegaan.