Ποιος πρέπει να αποδείξει ότι δεν υπάρχει διακρίσεις στις αμοιβές;

Ο εργοδότης πρέπει να εξηγήσει τη διαφορά, όχι ο εργαζόμενος

Μόλις ένας εργαζόμενος προσκομίσει στοιχεία που δημιουργούν υπόνοια για διακρίσεις λόγω φύλου, ο εργοδότης υποχρεούται να αποδείξει ότι δεν υπάρχει διακρίσεις στη μισθοδοσία. Ο εργαζόμενος δεν έχει, επομένως, την υποχρέωση να αποδείξει ότι υπάρχει πρόβλημα· αυτό το κατώφλι έχει σκόπιμα τεθεί χαμηλά. Ο εργαζόμενος πρέπει να καταστήσει εύλογη την υποψία ότι υπάρχει λόγος αμφιβολίας — για παράδειγμα με δεδομένα σχετικά με διαφορές στη μισθοδοσία εντός της ίδιας κατηγορίας θέσεων εργασίας — και από εκείνο το σημείο και μετά η υποχρέωση εξήγησης ανήκει στον εργοδότη.

Για τους ιδιωτικούς εργοδότες στην Ελλάδα αυτό δεν ισχύει ακόμη ως δεσμευτικός κανόνας: το σχέδιο νόμου που θεσπίζει αυτήν την αντιστροφή του βάρους της απόδειξης σε εθνικό δίκαιο εκκρεμεί στη Βουλή και δεν έχει ακόμη ψηφιστεί. Η οδηγία δεν ισχύει αυτόματα μεταξύ εργοδότη και εργαζομένου. Για τον δημόσιο και ημιδημόσιο τομέα τα πράγματα είναι διαφορετικά: μπορούν ήδη να δεσμευθούν άμεσα από την οδηγία, επειδή η προθεσμία υλοποίησης έχει πλέον λήξει. Και για όλους τους εργοδότες ισχύει ότι οι δικαστές πρέπει να ερμηνεύουν το ισχύον εθνικό δίκαιο — συμπεριλαμβανομένων των σχετικών νόμων περί ίσης μεταχείρισης — κατά τρόπο όσο το δυνατόν πιο συμβατό με την οδηγία.

Πού προβλέπεται αυτό στην οδηγία και τον νόμο

Η αντιστροφή του βάρους της απόδειξης προβλέπεται στο άρθρο 18 παράγραφος 1 της οδηγίας (ΕΕ) 2023/970: σε περίπτωση διαφοράς, το βάρος της απόδειξης ανήκει στον εργοδότη μόλις ο εργαζόμενος προσκομίσει στοιχεία που δημιουργούν υπόνοια για διακρίσεις. Στην Ελλάδα αυτή η αρχή είναι γνωστή εδώ και περισσότερο από τη νομολογία σχετικά με τους σχετικούς νόμους περί ίσης μεταχείρισης, και το Συνέδριο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου αντιμετωπίζει υποθέσεις σχετικά με ίση μισθοδοσία και με βάση αυτή την αρχή. Η νόμιμη θέσπιση της αυστηρότερης, συμβατής με την οδηγία εκδοχής για τους ιδιωτικούς εργοδότες θα ακολουθήσει με τον νόμο υλοποίησης της οδηγίας περί διαφάνειας των αποδοχών ανδρών και γυναικών, ο οποίος βρίσκεται επί του παρόντος υπό διακοπή στη Βουλή.