Wanneer zijn beloningscriteria genderneutraal?

Criteria die alleen naar het werk zelf kijken zijn genderneutraal

Beloningscriteria zijn genderneutraal wanneer ze uitsluitend de inhoud van de functie beschrijven — de vaardigheden die ze vragen, de inspanning die ze kosten, de verantwoordelijkheid die erbij hoort en de omstandigheden waarin het werk gebeurt — en niet, direct of indirect, verschil maken tussen mannen en vrouwen. Direct discriminerend is een criterium dat expliciet naar geslacht verwijst; dat komt in de praktijk zelden meer voor. Indirect discriminerend is een criterium dat neutraal oogt maar in de praktijk vooral één geslacht raakt, bijvoorbeeld een zwaar gewicht toekennen aan fysieke kracht in functies waar dat niet functioneel nodig is, of ervaring zwaarder laten wegen dan vaardigheid op een manier die vooral herintreders na verlof benadeelt.

In de praktijk betekent dit dat een functie-indeling pas genderneutraal heet als de vier factoren — vaardigheden, inspanning, verantwoordelijkheid, arbeidsomstandigheden — voor elke functie op dezelfde manier gewogen worden, ongeacht of de functie van oudsher door mannen of vrouwen wordt vervuld. Een criterium als "beschikbaarheid in het weekend" kan objectief zijn voor een functie waar dat nodig is, maar wordt aanvechtbaar zodra het als algemeen wegingscriterium fungeert terwijl het weinig met de functie-inhoud te maken heeft. Dit beoordelen is geen kwestie van goede bedoelingen, maar van de systematiek waarmee functies met elkaar vergeleken worden.

Grondslag: artikel 4 van de richtlijn en de Awgb

Dat beloning op objectieve, genderneutrale criteria moet berusten, staat in artikel 4 lid 4 van richtlijn (EU) 2023/970, met vaardigheden, inspanningen, verantwoordelijkheid en arbeidsomstandigheden als de vier genoemde factoren. Voor Nederlandse werkgevers is het verbod op onderscheid naar geslacht in de beloning overigens niet nieuw: de Algemene wet gelijke behandeling verbiedt dit al, los van de status van het wetsvoorstel dat de richtlijn omzet. De richtlijn voegt daar een systematische toets aan toe — de functie-indeling — maar het uitgangspunt dat criteria niet direct of indirect mogen discrimineren, geldt in de kern al.