Hoe bepaal ik welke functies gelijkwaardig zijn?

Vaardigheden, inspanning, verantwoordelijkheid en omstandigheden bepalen gelijke waarde

Functies zijn gelijkwaardig wanneer ze op objectieve, genderneutrale criteria tot een vergelijkbaar niveau komen — niet wanneer de functietitel of de afdeling toevallig overeenkomt. De richtlijn noemt vier criteria die daarbij meespelen: de vaardigheden die de functie vereist, de inspanning die ze kost, de verantwoordelijkheid die erbij hoort en de omstandigheden waarin het werk wordt verricht. Een secretaresse en een magazijnmedewerker kunnen op die manier in dezelfde categorie vallen, terwijl twee functies met dezelfde titel in verschillende vestigingen dat niet per se doen: het gaat om de inhoud van het werk, niet om het label erop.

In de praktijk vertaalt dit zich in een systeem van functie-indeling: een methode om functies te wegen op de vier criteria en onder te brengen in categorieën van gelijkwaardige arbeid. Die categorieën zijn geen denkoefening op zich — ze vormen de basis voor de rapportage over beloningsverschillen en voor het antwoord dat een werknemer krijgt als hij vraagt wat zijn categorie gemiddeld verdient, uitgesplitst naar geslacht. In Nederland ligt het wetsvoorstel dat deze verplichtingen invoert nog bij de Tweede Kamer, maar een functie-indeling op objectieve criteria staat niet in een week; wie op de streefdatum van 1 januari 2027 klaar wil zijn, begint daar nu al mee, ongeacht of die datum nog verschuift.

Dit volgt uit artikel 4, 7 en 9 van de richtlijn

De vier criteria — vaardigheden, inspanning, verantwoordelijkheid en arbeidsomstandigheden — staan in artikel 4, vierde lid, van richtlijn (EU) 2023/970, dat beloning aan objectieve, genderneutrale maatstaven koppelt. Dat dezelfde richtlijn met "arbeid van gelijke waarde" werkt, en niet met gelijke functietitels, volgt uit artikel 4 in zijn geheel. Dat die indeling in categorieën vervolgens ergens voor gebruikt wordt, blijkt uit artikel 7, eerste lid, over het opvragen van het gemiddelde beloningsniveau per categorie, en uit artikel 9 over de rapportage van beloningsverschillen per categorie werknemers.