payria.eu

Kan ik genderneutrale functiecriteria zelf opstellen?

Niets verplicht u om de genderneutrale criteria voor functiewaardering door een extern bureau te laten vaststellen, maar zelf doen vraagt om consistentie en documentatie die bij een informatieverzoek of rapportage standhoudt.

U kunt de genderneutrale criteria voor uw functie-indeling in beginsel zelf vaststellen. Er staat nergens een verplichting om dit door een extern bureau te laten doen, en voor een bedrijf met een overzichtelijk aantal functies is het op papier een kwestie van factoren benoemen en consequent toepassen. Waar het in de praktijk vastloopt, is niet het opstellen zelf maar het aantonen dat de criteria werkelijk genderneutraal zijn en voor alle functies op dezelfde manier zijn gebruikt.

Genderneutrale criteria betekent dat de kenmerken waarop u functies waardeert, los staan van wie de functie vervult. Gangbare factoren in functiewaardering zijn kennis en vaardigheden, verantwoordelijkheid, inspanning en arbeidsomstandigheden. Dat zijn geen verzonnen begrippen maar de bouwstenen die in vrijwel elk functiewaarderingssysteem terugkomen. De vraag is niet of u deze factoren noemt, maar of de weging ervan niet toevallig in het voordeel werkt van functies die overwegend door één geslacht worden bekleed.

Wat zelf doen in de praktijk betekent

Zelf doen betekent dat u voor elke functie dezelfde factoren toepast, de weging schriftelijk vastlegt, en die weging kunt uitleggen zonder terug te vallen op "zo doen we dat hier altijd". Dat laatste is precies waar het vaak misgaat: criteria die ooit intuïtief zijn gegroeid, blijken bij toetsing niet overal consistent toegepast. Een installatiebedrijf dat fysieke inspanning zwaar laat meewegen bij technische functies maar nauwelijks bij administratieve functies, moet kunnen uitleggen waarom die weging objectief gerechtvaardigd is en niet toevallig samenvalt met een geslachtsverdeling.

De tweede praktische eis is herleidbaarheid. Zodra een medewerker een informatieverzoek indient of zodra de rapportageplicht in beeld komt, moet u kunnen tonen op basis van welke criteria functies als gelijkwaardig zijn aangemerkt. Dat is geen momentopname maar een document dat u moet kunnen bijwerken als functies wijzigen. Wie dit in een spreadsheet bijhoudt die niemand anders kent, loopt het risico dat de onderbouwing er bij een verzoek niet op tijd of niet compleet ligt.

Waar zelf doen grenzen kent

De grens tussen zelf doen en uitbesteden ligt niet bij de vraag of het mag, maar bij de vraag of u het systematisch kunt volhouden over alle functies, afdelingen en toekomstige aanpassingen heen. Bij een handvol functies is dat overzichtelijk. Zodra het aantal functies groeit, of zodra functies in verschillende landen moeten worden vergeleken, wordt de kans groter dat criteria ongemerkt gaan verschillen tussen afdelingen of vestigingen. Dat is het moment waarop een gestructureerd systeem verschil maakt: niet omdat het oordeelt of een verschil gerechtvaardigd is, maar omdat het dezelfde criteria consequent toepast en vastlegt wie wanneer welke keuze heeft gemaakt.

Het is ook goed om te beseffen wat zelf doen niet oplost. Of een beloningsverschil tussen gelijkwaardige functies gerechtvaardigd is, is geen vraag die een criterialijst beantwoordt — dat is een beoordeling die bij u, uw jurist of de bevoegde toezichthouder ligt. Een systeem, of dat nu zelfgemaakt is of ondersteund, structureert en documenteert; het velt geen oordeel. In de kennisbank met uitleg per onderwerp vindt u hoe functiewaardering zich verhoudt tot de rapportageplicht en het informatierecht, zodat u een vollediger beeld krijgt van wat er aansluitend nodig is.

Hoe u bepaalt wat voor uw situatie werkt

De keuze tussen zelf doen en uitbesteden hangt vooral af van het aantal functies, de verwachting dat die functies veranderen, en de vraag of u al over EU-landen heen vergelijkt. Een kleine, stabiele organisatie met weinig functiecategorieën kan de criteria prima zelf vastleggen, mits dat schriftelijk en consistent gebeurt. Zodra het aantal functies, locaties of indelingen toeneemt, wordt het aantrekkelijker om de criteria in een vast systeem te laten structureren, al was het maar om te voorkomen dat de onderbouwing bij verschillende medewerkers verschillend wordt uitgelegd.

Via de plichtcheck die in een paar vragen uw situatie in kaart brengt ziet u welke verplichtingen voor uw bedrijf nu al gelden en welke pas bij een groter aantal werknemers spelen. Op de pagina over waar onze informatie vandaan komt staat hoe wij criteria en indelingen herleidbaar houden naar de officiële tekst, en op het overzicht van wat het systeem rond functie-indeling kost ziet u wat er verandert als u de documentatie niet langer zelf wilt bijhouden.

Twijfelt u of uw huidige criteria consistent genoeg zijn vastgelegd, begin dan met de gratis plichtcheck. Die geeft u in een paar minuten een indicatie van waar u staat, zonder dat u daarvoor een account hoeft aan te maken.

Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch advies.